,

Η συν-χωρητικότητα ως στρατηγική διαχείρισης των διαζυγίων στη σύγχρονη οικογένεια

Διαζύγιο 

Ένα διαζύγιο συνδέεται αναπόφευκτα με το θυμό, τη θλίψη και την ενοχή που επιφέρει η απώλεια της προηγούμενης συζυγικής και οικογενειακής συνθήκης, διαδικασία που απαιτεί τις περισσότερες φορές μακροχρόνιες προσαρμογές από όλα τα μέλη της οικογένειας. Δύσκολα, συγκρουσιακά διαζύγια που χαρακτηρίζονται από υψηλά επίπεδα επιθετικότητας σχετίζονται με φτωχότερη προσαρμογή και αποτελούν παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση ψυχικών διαταραχών όπως η κατάθλιψη, η κοινωνική φοβία και η διαταραχή μετατραυματικού άγχους (Kluwer et al., 2021). Στα παιδιά τέτοια διαζύγια σχετίζονται σε μεγαλύτερο βαθμό με μειωμένη σχολική επίδοση ή αποτυχία, διαταραχές συμπεριφοράς, δυσχέρειες στην κοινωνικοποίησή τους και προβλήματα χρήσης ουσιών και αλκοόλ, ιδιαίτερα στην εφηβεία (Freedman & Knupp, 2003).

Μία διέξοδος…

Μία στρατηγική που αποτελεί εναλλακτική προσέγγιση στη διαχείριση της συσσωρευμένης εχθρότητας, της δυσαρέσκειας, της απογοήτευσης και του αισθήματος αδικίας που βιώνονται συχνά σε ένα διαζύγιο, αποτελεί η συν-χωρητικότητα. Ως προς την ψυχολογική διάσταση (Γαλίτη, 2018; Brose et al., 2005):

Συν-χωρώ ΔΕΝ σημαίνει ότι…

  • Αρνούμαι το θυμό και τα αρνητικά συναισθήματα που βιώνω
  • Απαραίτητα συμφιλιώνομαι-η συμφιλίωση αποτελεί αμοιβαία διαδικασία
  • Ξεχνώ την αδικία
  • Δικαιολογώ την τοξικότητα
  • Επιδοκιμάζω την οδύνη
  • Συντηρώ το κακό που έχω υποστεί ή προξενήσει ο ίδιος στους άλλους
  • Συμβιβάζομαι παθητικά σε μία λύση που δεν με ικανοποιεί

Συν-χωρώ σημαίνει ότι.. 

  • Δημιουργώ μέσα μου μεγαλύτερο ψυχικό χώρο
  • Αγκαλιάζω όσους με ζημίωσαν, ακόμα και τον ίδιο τον εαυτό μου
  • Αναγνωρίζω αλλά ταυτόχρονα υπερβαίνω ελεύθερα το θυμό, τον πόνο και τη δυσφορία
  • Δεν εγκλωβίζομαι στην αδικία
  • Σταδιακά αντικαθιστώ τα αρνητικά βιώματα με περισσότερο θετικά συναισθήματα (έλεος, ευσπλαχνία, ενσυναίσθηση, αγάπη)
  • Αναστέλλω την παρορμητική εκδήλωση του θυμού
  • Παύω να αναζητώ καταναγκαστικά τη δικαίωσή μου
  • Είμαι περισσότερο ανοιχτός στην αβεβαιότητα της ζωής
  • Είμαι περισσότερο δεκτικός σε νέες εμπειρίες, ακόμα και στρεσσογόνες, ανεξάρτητα από την έκβαση τους

Πιο συγκεκριμένα, στη περίπτωση του διαζυγίου:

Συν-χωρώ όταν…

  • Παρ΄ όλο που πονώ, κατανοώ συνολικά τους λόγους
  • Δεν προσκολλώμαι απέλπιδα στην πιθανότητα μίας επανασύνδεσης
  • Σέβομαι μία απόφαση που δεν είναι δική μου
  • Προσεγγίζω το διαζύγιο ως πιθανή έκβαση των δυσλειτουργικών συζυγικών σχέσεων
  • Αποδέχομαι πως κάποιες φορές μπορεί να είναι η πιο βιώσιμη και ρεαλιστική λύση
  • Αναγνωρίζω τα λάθη μου χωρίς να καθηλώνομαι στην ενοχή
  • Συμπεριλαμβάνω το διακύβευμα της σωματικής και ψυχικής μου υγείας και προχωρώ με σταθερότητα
  • Ενσωματώνω το διαζύγιο ως επώδυνη αλλά διδακτική εμπειρία της ζωής
  • Εγκαταλείπω κάθε διάθεση αντεκδίκησης
  • Αναζητώ νέους τρόπους αρμονικής συνεργασίας για το καλό των παιδιών

Συν-χωρώ γιατί…

Αναφορικά με το διαζύγιο  σύγχρονες έρευνες δείχνουν πως η συν-χωρητικότητα σχετίζεται με μείωση του άγχους, του φόβου, της κατάθλιψης, του θυμού, των αισθημάτων πικρίας και μνησικακίας, καθώς και με υψηλότερα επίπεδα αυτοεκτίμησης, ανακούφισης και ψυχικής ανθεκτικότητας (Kravchuk, 2021), αντισταθμίζοντας με τον τρόπο αυτό τον τραυματικό αντίκτυπο που έχει στους συζύγους και ιδιαίτερα στα παιδιά. Ταυτόχρονα συμβάλλει σταδιακά στη μείωση της εκδήλωσης ναρκισσιστικών μορφών συμπεριφοράς, στη βελτίωση της διαχείρισης των συγκρούσεων και την ενδυνάμωση της γονικής συνεργασίας, κυρίως μέσα από τη σταδιακή αποδέσμευση από τις αρνητικές σκέψεις, συναισθήματα και συμπεριφορές που εκδηλώνουν αρχικά ο ένας προς τον άλλο (Rye et al., 2012). Στις περιπτώσεις μάλιστα των «δύσκολων διαζυγίων», η συν-χωρητικότητα μπορεί να αποτελέσει μία θεραπευτική διεργασία, ανεξάρτητα από την εξέλιξη της διαδικασίας και τη συμπεριφορά του πρώην συζύγου, καθώς επικεντρώνεται στην προσπάθεια για αλλαγή του εαυτού και όχι του άλλου (Kravchuk, 2021).

Συνοψίζοντας

Η συν-χωρητικότητα μπορεί να αποτελέσει έναν προστατευτικό παράγοντα απέναντι σε στρεσσογόνες συνθήκες, όπως εκείνη του διαζυγίου, μία δεξιότητα ή στρατηγική την οποία μπορούμε να καλλιεργήσουμε προκειμένου να είμαστε σε θέση να τις διαχειριζόμαστε καλύτερα Ταυτόχρονα όμως μπορεί για όλους μας, να αποτελέσει και μία ευρύτερη στάση ζωής, που διευκολύνει τη μετάβαση μας από την ψυχική καθήλωση και το τραύμα, στην ψυχική ωρίμανση και τη σταδιακή προσωπική μας μεταμόρφωση.

 

Συντάκτης Θεόδωρος Κ. Σωζόπουλος

 

Ενδεικτική βιβλιογραφία

  1. Brose LA, Rye M.S., Lutz-Zois C, Ross SR (2005) Forgiveness and personality traits. Personality and Individual Differences 39(1): 35-46.
  2. Γαλίτη, Π. (2018). Αγωγή στη Συγχώρηση (Forgiveness Education): Θεωρητική και εμπειρική προσέγγιση – πεδία εφαρμογής. Παιδαγωγική Επιθεώρηση, 65.
  3. Freedman, S. R., & Knupp, A. (2003). The impact of forgiveness on adolescent adjustment to parental divorce. Journal of Divorce & Remarriage, 39,135-165.
  4. Kluwer, E. S., Visser, M., Wal, R. C. & Finkenauer, C. (2021). Predictors of Forgiveness Among Divorced Parents. Journal of Family Psychology, 35(4), 566-572. http://dx.doi.org/10.1037/fam0000799.supp.
  5. Kravchuk, S. (2021). The Relationship between Psychological Resilience and Tendency to Forgiveness. Academic Journal of Interdisciplinary Studies, 10(1). DOI: https://doi.org/10.36941/ajis-2021-0002.
  6. Rye, S. R. , Fleri, M. A., Moore, D .C., Worthington, L .E., Wade, G. N., Sandage, J. S. & Cook, M. K. (2012). Evaluation of an Intervention Designed to Help Divorced Parents Forgive Their Ex-Spouse. Journal of Divorce & Marriage, 53(3), 231-245.

 

/0 Comments/by
,

Μορφές τέχνης στη θεραπεία του καρκίνου

O καρκίνος αποτελεί τη δεύτερη αιτία θνησιμότητας παγκοσμίως, υπεύθυνη για έναν στους έξι θανάτους το 2018, και ταυτόχρονα ένα από τα μείζονα εμπόδια στις προσπάθειες της παγκόσμιας ιατρικής κοινότητας για αύξηση του προσδόκιμου της ζωής στον 21ο αιώνα (Kievisiene et al., 2020). Οι χειρουργικές επεμβάσεις και οι θεραπείες μέσω ακτινοβολίας και χημειοθεραπείας συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των όγκων, όχι όμως και των ψυχολογικών τους επιπτώσεων στους ασθενείς, που δύνανται να είναι σοβαρές και μακροπρόθεσμες (Elimimiam et al., 2020).

Οι ασθενείς αντιμετωπίζουν παρενέργειες οι οποίες επιφέρουν σημαντικές αλλαγές στη γενική τους λειτουργικότητα, την εικόνα του σώματος, την αυτοεκτίμηση, τη γνωστική διαύγεια και τις κοινωνικές τους σχέσεις και προκαλούν έντονη κόπωση και πόνο, σοβαρές δυσκολίες στον ύπνο, αγχώδεις διαταραχές και κατάθλιψη (Xe et al., 2022).

Η Σύγχρονη και Εναλλακτική Ιατρική (CAM) αποτελεί πλέον μία ευρέως διαδεδομένη υποστηρικτική θεραπευτική προσέγγιση, που ενσωματώνει κυρίως μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις, οι οποίες παράλληλα με τις καθιερωμένες ιατρικές θεραπείες, αποσκοπούν στην ενίσχυση της συναισθηματικής και κοινωνικής λειτουργικότητας των ογκολογικών ασθενών, της σωματικής ικανότητάς τους να αντιμετωπίζουν τον καρκίνο και την παράταση της επιβίωσής τους (Worthen-Chaudhari et al., 2019).  Τέτοιες παρεμβάσεις στα πλαίσια της CAM αποτελούν και οι διάφορες μορφές-προγράμματα τέχνης για τους ασθενείς με καρκίνο (Π.χ. Loo et al., 2019).

Από βιβλιογραφική ανασκόπηση που πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια ακαδημαϊκής μου εργασίας, εντοπίστηκαν 52 μελέτες, που δημοσιεύτηκαν κατά την πενταετία 2019-2024. Από αυτές, οι 28 διερευνούσαν την επίδραση του χορού, οι 12 της Θεραπείας Μέσω της Μουσικής (Music Therapy–MΤ) και οι 12 της Θεραπείας μέσω της Τέχνης (Αrt Therapy–AΤ). Αναδείχθηκε πως τόσο ο χορός, όσο και οι θεραπευτικές παρεμβάσεις μέσω της μουσικής (MT) και της τέχνης (AT) αποτελούν υποσχόμενες μη ιατρικές μεθόδους, που δίνουν ενθαρρυντικά αποτελέσματα και μπορούν να χρησιμοποιούνται συμπληρωματικά στη συμβατική ιατρική θεραπεία ασθενών με καρκίνο, αποτελώντας δυνητικά αναπόσπαστο γνώρισμα περισσότερο ολιστικών προσεγγίσεων (Π.χ Gramaglia et al., 2019).

Θετικές επιπτώσεις 

Ειδικότερα, τόσο για τους ενήλικες όσο και για τα παιδιά και τους έφηβους ασθενείς διαπιστώνεται ότι αυτές οι παρεμβάσεις μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά στη μείωση του άγχους, της κατάθλιψης, της κόπωσης και του πόνου και στη βελτίωση του ύπνου, της ευεξίας, της συναισθηματικής έκφρασης, της επικοινωνίας και της ποιότητας ζωής, σε ένα εύρος συνθηκών που κυμαίνεται από τις διαγνωστικές διαδικασίες, την εμπλοκή των ασθενών σε θεραπείες μέσω χημειοθεραπείας και ακτινοβολίας, τις χειρουργικές επεμβάσεις και τη μετεγχειρητική προσαρμογή (Π.χ. Nardone et al., 2020; Raybin et al., 2020).

Επιπρόσθετα, για τους ανήλικους ασθενείς αυτές οι μέθοδοι μπορούν να συμβάλλουν στη βελτίωση του συναισθηματικού κλίματος και της συνεργασίας ανάμεσα στα παιδιά, τα μέλη της οικογένειάς τους, το ιατρικό-νοσηλευτικό προσωπικό και τους εξειδικευμένους θεραπευτές (Π.χ. Rodriguez et al., 2023). Τέλος, η συμμετοχή των ασθενών σε χορευτικές δραστηριότητες έχει θετικές επιπτώσεις και στη φυσιολογία και τη λειτουργικότητα του σώματος (Π.χ. Soltero et al., 2022).

Εδώ θα μπει η εικόνα του Dance Therapy, μεγέθους εύλογου σε σχέση με το υπόλοιπο σώμα του κειμένου. Και από κάτω, σε ευδιάκριτο χώρο:

Περιορισμοί

Ωστόσο από την ανασκόπηση διαπιστώνεται πως οι μισές έρευνες που συμπεριλήφθηκαν εξετάζουν μόνο την επίδραση του χορού. Ταυτόχρονα οι μελέτες που διερευνούν το χορό και τις θεραπευτικές παρεμβάσεις μέσω της τέχνης (AT) επικεντρώνονται κυρίως σε ενήλικες ασθενείς με καρκίνο του μαστού. Μόνο στις μελέτες που εξετάζουν τις θεραπευτικές επιδράσεις μέσω της μουσικής συμπεριλαμβάνονται περισσότερες έρευνες για τα παιδιά και τους εφήβους και μεγαλύτερο εύρος καρκινικών διαγνώσεων, ωστόσο με ασαφή και ως ένα βαθμό αντιφατικά ευρήματα αναφορικά με τους ενήλικες ασθενείς (Π.χ. Kohler et al., 2020).

Επιπλέον η πλειονότητα των ερευνών που συμπεριλήφθηκαν χρησιμοποιούν ποσοτική μεθοδολογία (χρήση ερωτηματολογίων, στατιστική επεξεργασία των δεδομένων) και σχετίζονται με δια ζώσης παρεμβάσεις, των οποίων η αποτελεσματικότητα έχει διερευνηθεί έως και δύο χρόνια μετά την ολοκλήρωση τους.

Προοπτικές

Ιδιαίτερα χρήσιμη στο μέλλον θα ήταν η διεξαγωγή μελετών σχετικά με τις επιδράσεις και άλλων μορφών τέχνης στον καρκίνο (π.χ. θέατρο, επισκέψεις σε μουσεία)  και διαχρονικών ερευνών που θα εξετάζουν την αποτελεσματικότητα των προαναφερθέντων παρεμβάσεων πιο μακροπρόθεσμα. Επιπρόσθετα, κρίνεται αναγκαία η πραγματοποίηση περισσότερων ερευνών που θα επικεντρώνονται σε ανήλικους ασθενείς, θα χρησιμοποιούν ποιοτική μεθοδολογία (λήψη συνεντεύξεων με σκοπό τη διερεύνηση των προσωπικών βιωμάτων) και θα διερευνούν την αποτελεσματικότητα των διαφόρων μορφών τέχνης μέσω διαδικτυακών παρεμβάσεων, όπως οι εφαρμογές της τηλεϊατρικής.

Έτσι θα μπορούσε να κατανοηθεί σε μεγαλύτερο βαθμό το εύρος της εμπειρίας των ογκολογικών ασθενών και να καταστεί δυνατή η διεξαγωγή περισσότερο ασφαλών και γενικεύσιμων συμπερασμάτων για την αποτελεσματικότητα των διαφόρων μορφών-προγραμμάτων τέχνης στη θεραπευτική αντιμετώπιση των ογκολογικών ασθενών.

 

Συντάκτης Θεόδωρος Κ. Σωζόπουλος

 

Ενδεικτική βιβλιογραφία

  1. 1. Elimimiam, E. B., Elson, E., Stone, E.……Nahleh, Z. A. (2020). A pilot study of improved psychological distress with art therapy in patients with cancer undergoing chemotherapy. BMC Cancer, 20:899. https://doi.org/10.1186/s12885-020-07380-5.
  2. Gramaglia, C., Gambaro, E., Vecchi, C…….Zeppegno, P. (2019). Outcomes of music therapy interventions in cancer patients—A review of the literature. Critical Reviews in Oncology / Hematology 138, 241–254.
  3. Karathanou, I., Bebetsos, E., Filippou, F………Konas, I. (2020). Greek Traditional Dance as a Practice for Managing Stress and Anxiety in Cancer Patients. Journal of Cancer Education, 36:1269–1276.
  4. Nelson, E., Kelly, D., Bhriain, O. N. ………Allardyce, J. M. (2023). The effectiveness of community dance in people with cancer: a mixed-methods systematic review and meta-analysis. Health Promotion International, 38, 1–15. https://doi.org/10.1093/heapro/daad077.
  5. Raybin, J. L., Harnke, B. & Hendricks-Ferguson, V. (2022). Does Creative Arts Therapy Improve Distressing Symptoms in Children with Cancer? A Synthesis of Extant Literature. Journal of Pediatric Hematology/Oncology Nursing, 39(1), 60–71.
/0 Comments/by