Γνωστική Αναλυτική Θεραπεία (CAT)
Η Γνωστική Αναλυτική Θεραπεία αποτελεί μία συνθετική θεραπευτική προσέγγιση η οποία συνδυάζει στοιχεία από τη Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία, τις ψυχαναλυτικές προσεγγίσεις, την αναπτυξιακή ψυχολογία, τη γλωσσολογία και τη φιλοσοφία. Είναι δομημένη, βραχείας διάρκειας (συνήθως 16 με 24 εβδομαδιαίες συνεδρίες διάρκειας 50΄), με συνεδρίες επανεκτίμησης μετά την ολοκλήρωση της ψυχοθεραπευτικής παρέμβασης για τη σταθεροποίηση των αλλαγών που έχουν επιτευχθεί. Στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη συνεργατική σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα στο θεραπευτή και το θεραπευόμενο, στην ενεργητική συμμετοχή του δεύτερου καθ’ όλη τη διάρκεια της θεραπευτικής διαδικασίας και στην εμπέδωση της γνώσης, που αποκτάται τόσο μέσα στις συνεδρίες, όσο και μέσα από δραστηριότητες που προτείνονται για το σπίτι.
Για τη Γνωστική Αναλυτική προσέγγιση, η ψυχική δυσφορία κατανοείται μέσα από τους δυσλειτουργικούς αμοιβαίους ρόλους που έχουμε εσωτερικεύσει εξαιτίας των αρνητικών προτύπων αλληλεπίδρασης με τα σημαντικά πρόσωπα της παιδικής μας ηλικίας. Τα γεγονότα της ενήλικης ζωής μας πολλές φορές πυροδοτούν αυτούς τους παγιωμένους ρόλους, οι οποίοι εκδηλώνονται με τη μορφή δυσπροσαρμοστικών τρόπων σκέψης, συναισθηματικής διαχείρισης και συμπεριφοράς, που ονομάζονται παγίδες, διλήμματα και εμπλοκές.
«Ο πόνος σου είναι o πόνος μου»
Φωτ: Paula Scotter/The Perspective Project
Η CAT συχνά υιοθετεί γνωστικές και συμπεριφορικές τεχνικές και παρεμβάσεις από άλλες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις (ψυχοδυναμική, συστημική, Gestalt κ.ο.κ), προκειμένου ο θεραπευόμενος να μάθει να αναγνωρίζει τους δυσλειτουργικούς του μηχανισμούς, να χρησιμοποιεί τη νέα γνώση για να αλλάξει τη συμπεριφορά του και να βιώσει νέες εμπειρίες. Στόχος δεν είναι να καταργηθούν οι εμπεδωμένοι ρόλοι, αλλά να επαναπροσδιοριστούν και να εμπλουτιστούν, ώστε ο θεραπευόμενος να διευρύνει τις επιλογές και τις δυνατότητές του στη διαχείριση των προβλημάτων του.
Πλήθος ερευνών υπογραμμίζουν την αποτελεσματικότητα της προσέγγισης αυτής στην αντιμετώπιση των καταθλιπτικών διαταραχών, των αγχωδών διαταραχών, της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής, των διαταραχών πρόσληψης της τροφής, των διαταραχών προσωπικότητας (ιδιαίτερα της οριακής και της ναρκισσιστικής), των δυσλειτουργικών συμπεριφορών που σχετίζονται με την υγεία (κυρίως στις παθήσεις του σακχαρώδους διαβήτη) και στη διαχείριση των εμπειριών σεξουαλικής κακοποίησης κατά την παιδική ηλικία. Ειδικές εφαρμογές της CAT έχουν αναπτυχθεί με θετικά αποτελέσματα στην αντιμετώπιση των ψυχώσεων (όπως η σχιζοφρένεια), της κατάχρησης ουσιών και αλκοόλ, στη θεραπεία παιδιών και εφήβων και στη συμβουλευτική γονέων.
